Op 1 augustus is de wet op de rechten van vrijwilligers uiteindelijk in werking getreden. We schreven hier al eerder over in De Advocaat Antwoordt (nrs. 2 en 3 van 2006). Maar door een wet van 19 juli van dit jaar zijn er nog wat wijzigingen in de wet aangebracht. We zetten ze hieronder even op een rijtje.

De wet is van toepassing op alle soorten organisaties, vzw's bijvoorbeeld, maar ook feitelijke verenigingen. Een feitelijke vereniging is volgens de nieuwe wet een vereniging zonder rechtspersoonlijkheid, zonder winstgevend doel en zonder winstverdeling tussen de leden en bestuurders. De bestuurders controleren rechtstreeks de werking van de vereniging. Een buurtcomité dat elk jaar een straatfeest organiseert is dus een feitelijke vereniging.

In tegenstelling tot de oude wet is het niet langer nodig dat een organisatie aan de vrijwilliger, alvorens de activiteiten aan te vatten, een organisatienota bezorgt. De voorafgaande informatieplicht blijft, maar dit kan gebeuren op eender welke wijze, bijvoorbeeld via de website van de organisatie, via het ledenblad, De organisatie moet wel, als het nodig is, kunnen bewijzen dat de vrijwilliger werd ingelicht.

In de wet staat nu ook heel duidelijk dat de arbeidswetgeving altijd van toepassing is op vrijwilligers, bijvoorbeeld de wetgeving over het welzijn op het werk, de arbeidswet (regelt onder andere de arbeidsuren), de feestdagenwet,

Als een vrijwilliger schade berokkent aan anderen, is een feitelijke vereniging daarvoor niet meer aansprakelijk. Tenzij deze vereniging personeel in dienst heeft of deel uitmaakt van een feitelijke vereniging met personeel, of deel uitmaakt van een rechtspersoon, zoals een vzw. Als de organisatie niet aansprakelijk is, moet de vrijwilliger (of zijn familiale verzekering) dan eventueel voor de schade opdraaien. Rechtspersonen blijven wel aansprakelijk voor de schade van hun vrijwilligers.

De organisaties die aansprakelijk zijn voor de schade veroorzaakt door hun vrijwilligers, blijven verplicht een verzekering burgerlijke aansprakelijkheid af te sluiten. Maar zij kunnen aansluiten bij een collectieve polis van de overheid, die wellicht vanaf eind dit jaar zal worden aangeboden.

Opgelet: de bepalingen rond de aansprakelijkheid van de organisatie en de verzekeringsverplichting treden pas in werking op 1 januari 2007.