De nota Turtelboom blaast warm en koud. Voor een deel komt ze tegemoet aan de noodzaak om sans papiers te regulariseren. Wij vrezen echter dat een groot aantal van hen uit de boot zullen vallen. Het gaat dan vooral over het criterium ‘lokale verankering’. Het 70-puntenplan dat minister Turtelboom voor deze categorie mensen in petto heeft stuit bij de mensen die zich inzetten voor vluchtelingen en mensen zonder papieren op groot onbegrip. Het plan zou de lokale verankering (zeg maar integratie) moeten meten alvorens te beslissen of iemand geregulariseerd kan worden. De regeling staat zo ver van de realiteit en van eerder gemaakte beloftes, dat het wel een grap lijkt.

Turtelboom heeft een 70 puntenplan vooropgesteld, waar zo goed als niemand van die categorie van sans-papiers, zelfs met de beste wil, aan kan voldoen.

Minister Turtelboom voert met dit plan niet het regeerprogramma uit, maar eerder het programma van de VLD. Dit plan ligt niet in de lijn van het regeerakkoord, dat de mensen zonder papieren hoop gaf.

Hoe kan men punten verdienen?

• Actuele tewerkstelling: maximaal 40 punten (knelpuntberoep)
• Schoolgaande kinderen: 10 punten
• Taalkennis: maximaal 20 punten (goede kennis)
• Sociaalcultureel engagement: maximaal 20 punten (actieve inzet)
• Mening van de burgemeester: 10 tot –10 (!) punten

Wie 70 op 100 behaalt, kan geregulariseerd worden. Indien men tenminste aan de twee voorafgaande voorwaarden voldoet (zie verder).

Vorige beleidsmakers hebben alle moeite van de wereld gedaan om sans-papiers van onze arbeidsmarkt weg te houden. Zonder papieren mag men niet werken, zelfs geen vrijwilligerswerk. Nu stelt men legaal werk hebben als voorwaarde om geregulariseerd te worden, dus heeft nagenoeg niemand enige kans om aan de nodige punten te raken.

Vroeger hadden mensen die in asielprocedure waren het recht om te werken. Dat recht heeft men niet meer. Wie illegaal is en werkt, is zelfs strafbaar! Toch zijn er 30 of 40 punten te verdienen voor wie op dit moment legaal werkt. Begrijpe wie kan!

Met de nieuwe regularisatie wilde men de vergrijzing van de arbeidsmarkt tegengaan, vacatures voor knelpuntberoepen invullen en zwartwerk aan banden leggen. Dit plan blijkt, ook wat dit betreft, een maat voor niets te zijn. Door de lat zo hoog te leggen, blijft men mensen zonder papieren dwingen in het zwart te werken om te kunnen overleven, terwijl zovele vacatures niet ingevuld raken.

Tien punten zijn te verdienen voor wie een goed rapport krijgt van de burgemeester. Je zal maar in een grootstad als Antwerpen wonen, waar de burgemeester amper de Belgen kent, laat staan de sans-papiers. En waar het OCMW zelfs hulp in dringende medische gevallen weigert. Het valt te voorspellen dat het advies van de burgemeester meer verband zal houden met diens politieke achtergrond en de grootte van de gemeente dan met de integratie van de mensen.

Het is vanzelfsprekend dat schoolgaande kinderen en een goede kennis van één van de landstalen mee gewogen worden bij het beoordelen van de integratie. Toch zorgt deze quotering ervoor dat veel mensen uit de boot vallen, hoe veel moeite ze ook doen. Bovendien is het koffiedik kijken over hoe men de taalkennis of sociaalculturele inzet gaat beoordelen.

Vooraleer de punten worden berekend, moeten de mensen zonder papieren voldoen aan twee zeer strenge voorwaarden. Ten eerste moet men aan de hand van ‘officiële documenten’ kunnen bewijzen al vijf jaar in België te zijn. Bovendien moet men hier gedurende twee jaar legaal zijn geweest. Deze twee voorwaarden stonden niet in het regeerakkoord en zijn voor de grote meerderheid totaal onhaalbaar. De vereiste van legaal verblijf heeft geen enkele invloed op de integratie van mensen. Er zijn veel mensen die buitengewoon goed geïntegreerd zijn zonder dat zij twee jaar legaal in België verbleven hebben. Integratie wordt beperkt tot contacten met officiële instanties, terwijl integratie juist het dagelijks contact met buren en directe omgeving zou moeten zijn. Een goede integratie in de buurt is geen criterium, veel op bezoek gaan bij OCMW, politie, … dan weer wel.

Met dit plan blijken de beloftes die in het regeerakkoord werden gedaan, illusies te zijn. Dit bewijst des te meer dat de eis van het middenveld voor de oprichting van een onafhankelijke regularisatiecommissie meer dan ooit gerechtvaardigd is.

Al deze bedenkingen staan nog los van de impact die het al jarenlang uitblijven van een doortastend en transparant regularisatiebeleid heeft op de psychische en fysische gezondheid van mensen die hier al jarenlang wonen, en onrechtstreeks van de hele maatschappij. Denk aan kinderen die opgroeien in een situatie van aanslepende illegaliteit, in jarenlange onzekerheid, verwachting en angst over hun toekomst, kinderen die aan de basis liggen van onze toekomstige samenleving.

De vooropgestelde regeling lost niets op en laat de vaak schrijnende problemen, die al jarenlang aanslepen, bestaan. Een objectivering zou een verademing zijn, na jaren van willekeur. Jammer genoeg sluit deze poging tot objectivering wellicht een groot aantal sans-papiers uit.

Dit artikel verscheen in De Standaard van 23 mei 2008.