Geschreven door Maartje De Schutter, tevens lid van het 'Big Brother watching team'
 
‘Passenger-Name-Records’ (verder PNR-gegevens) ofwel ‘Passagier Naam Registers’ zijn een amalgaam van gegevens die door (commerciële) luchtvaartmaatschappijen worden verwerkt en beheerd met betrekking tot elke passagier. Het gaat om de gegevens die de passagier dient op te geven wanneer hij of zij, al dan niet elektronisch, een vliegtuigbiljet bestelt of koopt. Het gaat om niet onbelangrijke informatie, zoals naam, adres, telefoonnummer(s), emailadres(sen), wijze van betalen en het facturatie-adres, datum(s) van de geplande reis, reisbeschrijving voor een specifiek vliegticket, informatie m.b.t. de bagage, zetelnummer(s) in het vliegtuig, eventuele vragen voor specifieke diensten naar aanleiding van de gezondheidstoestand, leeftijd, voorkeuren m.b.t. voedsel, en nog veel meer.
 
Dergelijke gegevens bevatten dus heel wat persoonlijke informatie over passagiers waardoor deze PNR-gegevens heel gegeerd zijn door overheden die veiligheidsmaatregelen willen treffen. Persoonsgegevens worden dan gebruikt om deze veiligheidsmaatregelen aan te sturen zoals wie, wat, waar, ... (preventief) gecontroleerd moet worden. Recent werden er dan ook verschillende PNR-akkoorden afgesloten tussen de Europese Unie en derde landen (zoals de Verenigde Staten[1], Canada[2], en Australië[3]) alsook tussen individuele lidstaten en derde landen[4]. Ook binnen de Europese Unie zelf zijn er plannen voor een eigen Europees PNR-systeem[5].
 
Door de inwerkingtreding van het verdrag van Lissabon eind december 2009 liggen deze PNR-akkoorden opnieuw ter discussie. Door dit verdrag verkreeg het Europese parlement immers meer inspraak. Dit houdt in dat het Europese parlement nu medebeslissingsrecht heeft in plaats van adviesrecht. Op 5 mei 2010 stemde het Europese parlement bijgevolg een resolutie[6] waarin zij een stemming over deze akkoorden uitstelde totdat de Europese Commissie met een oriëntatienota over de brug zou komen waarin zij een algemene standaard zou uitwerken voor het uitwisselen van PNR-gegevens met o.m. de nodige garanties voor het recht op privacy.
 
Deze nota[7] kwam er vervolgens op 21 september 2010 waarbij de Europese Commissie o.m. aandacht heeft voor principes zoals doelbinding m.b.t. het gebruik van de gegevens alsook de omvang van de gegevens; het uitzonderlijk gebruik van gevoelige informatie; de technische beveiliging van gegevens; toezicht en aansprakelijkheid; transparantie en meldingsplicht; toegang tot, rechtzetten en verwijderen van gegevens; juridisch verweer; bewaartermijnen; beperkingen op het verder verspreiden van de gegevens naar andere overheidsinstanties en derde landen; en het verbod om beslissingen met mogelijks negatieve effecten te nemen enkel o.b.v. PNR-gegevens. Tenslotte mogen PNR-gegevens volgens de Commissie voortaan enkel via de ‘push’-methode worden overgemaakt. De Raad liet hier dan ook geen gras over groeien en vaardigde op 27 september 2010 meteen een nota[8] uit waarbij zij de oproep deed om een mandaat goed te keuren om gelijktijdige onderhandelingen op te starten met de VS, Canada en Australië in het kader van de PNR-akkoorden.
 
Op 19 oktober 2010 uitte de Europese Toezichthouder voor Gegevensbescherming, Peter Hustinx, echter nogmaals zijn bedenkingen[9] bij de noodzaak en legitimiteit van het verzamelen van PNR-gegevens en bepleitte hij betere waarborgen in de internationale akkoorden. Hustinx vond dat bepaalde waarborgen te vaag bleven en was voornamelijk scherp gekant tegen het gebruik van PNR-gegevens voor risico-analyse en profilering. Bovendien vindt Hustinx het tegen alle logica in dat men internationale PNR-akkoorden afsluit alvorens men in de EU de procedure voor een eventuele herziening van de Privacy-richtlijn heeft afgewerkt. Het Europees parlement trad deze bedenkingen bij in haar resolutie[10] van 11 november 2010 waarbij ze de Commissie opriep om het “feitelijke bewijs te leveren dat het vergaren, opslaan en verwerken van PNR-gegevens noodzakelijk zijn voor alle genoemde doeleinden”. Ten slotte vaardigde de Art. 29 Werkgroep terzake ook een opinie[11] uit op 12 november 2010 waarbij zij uiterst kritisch waren t.a.v. het uitwisselen van PNR-gegevens met landen buiten de EU. Meer principieel stellen zij de noodzaak van grootschalige profilering voor politionele doeleinden o.b.v. passagiersgegevens in vraag. Zij zijn van mening dat er nog steeds geen objectief bewijs of statistische gegevens werden overgemaakt die aantonen dat PNR-gegevens waardevol zijn in de strijd tegen grensoverschrijdende criminaliteit en terrorisme...

[1] http://www.europarl.europa.eu/oeil/file.jsp?id=5836052.

[2] http://www.europarl.europa.eu/oeil/file.jsp?id=5249862.

[3] http://www.europarl.europa.eu/oeil/file.jsp?id=5836042.

[4] http://www.europarl.europa.eu/oeil/file.jsp?id=5607762.

[5] http://www.europarl.europa.eu/oeil/file.jsp?id=5559442.

[6] http://www.statewatch.org/news/2010/oct/ep-pnr-agreements-may-2010.pdf.

[7] http://www.statewatch.org/news/2010/sep/eu-com-pnr-global-approach-com-492-10.pdf.

[8] http://www.statewatch.org/news/2010/oct/eu-council-pnr-mandates-13986-10.pdf.

[9] http://www.edps.europa.eu/EDPSWEB/webdav/site/mySite/shared/Documents/Consultation/Opinions/2010/10-10-18_PNR_EN.pdf.

[10] http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2010-0397+0+DOC+XML+V0//NL.

[11] http://ec.europa.eu/justice/policies/privacy/docs/wpdocs/2010/wp178_en.pdf.